Makamla çal: Hicaz, Nihavend, Uşşak, Kürdi, Hüseyni, Rast
ChordPlai'ın gam listesi iki gruptan oluşur: Batı modları (Majör, Dorian, Frigyen, Lidyen, Miksolidyen, Minör, Lokriyen) ve Türk makamları (Hicaz, Uşşak, Kürdi, Nihavend, Hüseyni, Rast). Seçtiğiniz an yedi derecenin akoru yeniden kurulur; el işaretleriniz değişmez.
Neden işaretler değişmiyor?
Çünkü işaret bir akoru değil, dereceyi gösterir. ☝️ her zaman 1. derecedir; o derecenin hangi akora karşılık geldiğini seçtiğiniz gam belirler. La minörde ☝️ Am çalar, Hicaz'a geçtiğinizde aynı işaret makamın ilk akorunu çalar. Bu yüzden bir kez öğrendiğiniz eşlik hareketi bütün makamlara taşınır.
Hangi makam neye benzer?
| Makam | Karakteri | Nerede duyarsınız |
|---|---|---|
| Hicaz | İkinci derecenin yakın, üçüncünün uzak olduğu keskin renk | Arabesk, halk müziği, Orta Doğu ezgileri |
| Nihavend | Batı minörüne en yakın makam | Türk sanat müziği, pop uyarlamaları |
| Uşşak | Yumuşak, yakınan bir minör tavrı | Türkü ve ilahi repertuvarı |
| Kürdi | İkinci derecesi inen, sade minör | Halk müziği, modern düzenlemeler |
| Hüseyni | Açık, ferah minör; altıncı derece yukarıda | Ege ve Anadolu türküleri |
| Rast | Majöre yakın ama yedincisi inen, oturaklı renk | Klasik repertuvar, açılış eserleri |
Dürüst bir not: koma sesleri
Türk müziğindeki makamlar, piyanodaki on iki eşit aralığa tam oturmaz; aralarında koma denen daha küçük perde farkları vardır. ChordPlai bir tarayıcı synth'i olduğu için bu makamları eşit tamperemana en yakın haliyle verir — listede adlarının yanındaki ~ işareti tam olarak bunu söyler. Yani Hicaz'ın rengini duyarsınız, ama bir kanunun ya da udun verdiği ince perdeleri değil.
Bu bir eksiklik değil, bir tercih: amaç makam eğitimi vermek değil, makamla eşlik edip şarkı söyleyebilmenizi sağlamak. Gerçek perdelerle çalışan bir icracıysanız, buradaki eşlik size taslak verir; inceliği enstrümanınızda kurarsınız.
Makam seçerken pratik yol
- Söylemek istediğiniz şarkıyı mırıldanın.
- Listeden bir makam seçip ☝️ ile 1. dereceyi çalın; sesinizle uyuşuyor mu bakın.
- Uyuşmuyorsa tonu değiştirin, makamı değil — çoğu zaman sorun makamda değil, şarkının size yüksek ya da alçak gelmesindedir.
- Hâlâ oturmuyorsa komşu makamı deneyin: Nihavend ↔ Kürdi ve Uşşak ↔ Hüseyni birbirine yakındır.
Gama oturmayan şarkılar
Bazı şarkılar hiçbir hazır gama tam oturmaz; içinde makam dışı bir akor vardır. İki çözüm var: o akorda elinizi içe/dışa yatırıp majör-minör çevirmek, ya da özel akorlar bölümünden yedi dereceyi elle yazmak. İkincisi, aranağmesinde sürpriz akor olan şarkılar için en temiz yoldur.